سفر به شهر کویری یزد

بعد از چندین ماه کار احساس خستگی زیادی میکردم دنبال یک سفر خوب بودم که کمی از این وضعیت بیرون بیام اول با خواهرام تصمیم گرفتیم بریم قشم ولی جور نشد  چون به اماکن تاریخی خیلی علاقه دارم و شهر یزد را هنوز ندیده بودم تصمیم گرفتم به این شهر قدیمی و زیبا مسافرت کنم . خواهر جان از تهران هم موافقت کرد باهام بیاد بنابر این دست به کار شدم و پس از گرفتن بلیت و رزرو هتل داد در بهمن ماه 96 شروع به جمع آوری اطلاعات اماکن دیدنی این شهر زیبا کردم. از شیراز به یزد چون هواپیما نداره با اتوبوس VIP به سمت یزد حرکت کردم  بعد از حدود 6 ساعت طرفهای ظهر به یزد رسیدم و در هتل زیبای داد مستقر شدم و یک نقشه گرفتم و جاهایی که باید می رفتیم علامت گذاری کردم ،خوبی این هتل اینست که به اماکن دیدنی و تاریخی نزدیک است .خواهرم طرفهای 6 بعد از ظهر رسید چون زیاد وقت نداشتیم پیاده رفتیم میدان امیر چخماق و کمی شیرینی یزدی از فروشگاه حاج خلیفه اصلی که در این میدان است خرید کردیم و به هتل برگشتیم برای صرف شام که من شخصا توصیه نمی کنم در این هتل شام یا ناهار صرف کنید چون کیفیت و حجم غذاها پایین و کم و بسیار گران است. چون دو روز و نیم در یزد بودیم تصمیم گرفتیم روز اول فقط نقاط دیدنی شهر یزد را ببینیم و روز دوم به اطراف شهر بریم.

 

روز اول:

با توجه به نقشه از دورترین نقطه که دخمه زرتشتیان بود شروع کردیم تا بعد به داخل شهر بریم. دخمه زرتشتیان در 15 کیلومتری شهر یزد قرار دارد. به دخمه زرتشتیان برج خاموشان و برج سکوت نیز می گویند. دخمه محلی است که زرتشتیان از دیر باز تا حدود چهل سال پیش، اموات خود را طبق اصول، فرهنگ و آداب و سنن مذهبی خود و طی انجام مراسم ویژه در آن می نهادند تا طعمه کرکس های کوه های اطراف شوند. این محوطه بزرگ شامل دو دخمه جداگانه برای زنان و مردان میباشد که در قله کوه تپه مانندی قرار گرفته که با چندین پله میتوان به آن رسید همچنین در پایین این دخمه هاخانه های گلی که برای خانواده های عزادار و جهت اجرای مراسم در نظر گرفته شده پا بر جا می باشد.در مجموع مکان بسیار جالبی بود که سکوت خاصی بر آن حاکم بود.

مقصد بعدی ما معبد زرتشتیان بود که نزدیکهای میدان مارکار قرار گرفته چون هتل نزدیک این میدان بود پیاده راه افتادیم برای دیدن اماکن نزدیک این میدان.اولین مکان همانطور که گفتم آتشکده زرتشتیان بود، آتشکده زرتشتیان که به آن �آتشکده بهرام� یا �آتشکده وَرهُرام� نیز می گویند نرسیده به میدان مارکار میباشد.آتش این آتشکده 1500 سال است که خاموش نشده است. ساختمان آتشکده در دوران پهلوی اول ساخته شده است. در کنار این ساختمان نیز نمایشگاه عکس از آیین ها و مراسم مختلف زرتشتیان است که انتهای این نمایشگاه نیز به آب انباری ختم میشود و دیدن آن خالی از لطف نیست.

مقصد بعدی ما موزه مارکاربود که در میدان مارکار، کوچه فرش مشهد و یا بلوار منتظرقایم، کوچه میلاد یزد واقع شده است موزه تاریخ و فرهنگ زرتشتیان در ساختمانی با قدمت بیش از 80 سال با معماری بی نظیر و با شکوه قرار دارد. این بنای آجری به عنوان خوابگاه شبانه روزی دانش آموزان دبستان و دبیرستان مارکار مورد استفاده قرار می گرفته است. متاسفانه چون ما طرفهای ساعت 13 رسیدیم اونجا تعطیل بود و تا ساعت 16 باز نمیشد پس تصمیم گرفتیم فعلا از این موزه دیدن نکرده و به جاهای دیگر برویم. چون بیشتر دیدنی های یزد در محله فهادان واقع شده به این محله رفتیم و از بافت سنتی و کوچه پس کوچه های آن بسیار لذت بردیم .اولین مکان دیدنی زندان اسکندر بود که در بدو ورود به این ساختمان  میتوانیداز بقعه دوازده امام نیز دیدن نمایید. این بقعه که در قرن پنجم هجری و در دوران حکومت سلجوقیان ساخته شده است. بر اساس مدارک و مستندات تاریخی به جرئت می توان بیان کرد که این بنای کهن به عنوان چهارمین اثر تاریخی و دومین گنبد شناسنامه دار ایران شناخته می شود.

زندان اسکندر یا همان مدرسه ضیائیه در حقیقت مدرسه‌ای است با حدود ۸ قرن قدمت ، در مورد بنای زندان اسکندر  روایت‌هایی مطرح می‌باشد که قدمت ساخت آن را به زمان حمله اسکندر مقدونی به ایران نسبت می‌دهد که از این بنا به عنوان زندان استفاده می‌گردیده که بعدها تغییر کاربری داده و به عنوان مدرسه ضیائیه مورد استفاده قرار گرفته‌است. در این مکان از صنایع دستی یزد نیز میتوان دیدن کرد و سوغاتی های بسیار خوبی خرید.

پس از دیدن این بنای تاریخی زیبا به خانه های لاریها که در مجاورت این بنا قراردارد رفتیم و از دیدن بنایی با بافت سنتی و قدیمی بسیار لذت بردیم ساخت این بنای با ارزش به زمان قاجار و سال ۱۲۸۶ هجری قمری باز می گردد و قدمتی ۱۵۰ ساله دارد خانه‌ لاری‌ ها از یک حیاط اصلی یک حیاط میانی و یک حیاط کوچک و مجموعه‌ ای از ایوان‌ ها، تالارها، اتاق‌ ها و یک سر در و هشتی برخوردار است. به نطر من چون محله فهادان دارای مکان های سنتی و تاریخی بسیار است یک روز کامل را میتوان به دیدن این منطقه پرداخت و از دیدن کوچه های تو در تو و قدیمی که نشانگر بافت شهری یزد می باشد لذت برد.هر چند ما به دلیل کمبود وقت نتوانستیم تمام مکانهای آن را ببینیم ولی همین اندک نیز بسیار لذت بخش بود.

آخرین مکان مورد بازدید ما باغ دولت آباد یزد بود که وصف آن را زیاد شنیده بودم. باغ دولت آباد یزد یکی از باغهای بزرگ ایران است که در اصلی این مجموعه در خیابان شهید رجایی قرار گرفته ‌است این باغ با مساحتی درحدود ۷۰/۰۰۰ مترمربع شامل ساختمان ها، حوض ها و آبنماهای بسیاری بوده که در فضای بین آنها باغهایی با درختان انار و انگور به چشم میخورند.این باغ به دو قسمت کلی اندرونی و بیرونی (جلوخان) تقسیم می شود.

بعد از صرف یک چای داغ در این مکان زیبا راهی هتل شدیم و بعد از کمی استراحت برای دیدن حمام خان یزد و خوردن آش شولی به آنجا رفتیم. فضای جالبی بود ولی متاسفانه این بناهای تاریخی نباید به مکانهایی همچون رستوران تبدیل گردد زیرا موحب صدمه زدن و خرابی این ساختمانها به مرور زمان خواهد شد. در نهایت شب ما نیز با صرف شام در رستوران تالار یزد که در نزدیکی های دروازه قران یزد می باشد تمام شد. پیشنهاد میکنم حتما خورشت فسنجان این تالار  را بخورید که بسیار لذیذ می باشد.

روز دوم:

دومین روز به بازدید از اماکن تاریخی خارج از شهر یزد اختصاص داشت .طبق جستجویی که کرده بودم عبادتگاه چک چک در ابرکوه و دیدنیهای شهر میبد در اولویت بود بنابر این اول به سمت شهر میبد حرکت کردیم . نارین‌قلعه یا نارنج‌قلعه مهمترین و دیدنی‌ترین بناى تاریخى شهرستان میبد است.این قلعه از بناهاى مربوط به دوره اشکانی و قبل از اسلام استموقعیت نارین قلعه روی این تپه به گونه‌ای است که با ایستادن برفراز آن، می‌توان به تمامی شهر میبد و اطراف آن اشراف داشت. برخی از باستان‌شناسان، قدمت سکونت در این مجموعه‌ی تاریخی را حدود ۳ الی ۴ هزار سال قبل از میلاد برآورد کرده‌اند. از نکات جالب و قابل توجهی که در مورد این مکان تاریخی باشکوه وجود دارد، می‌توان به حضور شبکه‌های زیرزمینی قابل تردد اشاره کرد که طراحان و معماران آن دوران، آن‌ها را برای تدارک و تهیه‌ی مایحتاج زندگی افراد از جمله آب و غذا احداث کرده‌اند.

پس از بازدید از این بنای زیبا به دیدن کاروانسرای عباسی رفتیم که دور تا دور آن حجره های  صنایع دستی جهت تهیه سوغات وجود دارد. این کاروانسرا از جمله کاروانسرهای سبک صفوی است که به شیوه معروف چهار ایوانی و با آجر ساخته شده است.

جنب این بنا تنها چاپار خانه منحصر به فرد در جهان وجود دارد که جزیی از مجموعه کاروانسرا، آب انبار، یخچال و ساباط می باشد و قدمت آن به دوره قاجار بر می گردد یکی از مراکز عمده پستی و چاپاری قدیم بوده است که در مسیر راه باستانی ری -کرمان احداث شده است . این بنای خشتی جهت بهره برداری و تبدیل به موزه پست به صورت امانتی به اداره کل پست استان یزد واگذار گردیده است که درحال حاضر ماکت های بسیار زیبایی از پستچیان قدیمی واسبانی که نگهداری می کرده اند به همراه تمبرهای قدیمی ، وسایل پست قدیم واسناد وتصاویر تاریخی مربوط به پست نگهداری می کنند.

آخرین مکان دیدنی در میبد برج کبوتر خانه است برج کبوتر خانه میبد در جنوب شرقی باروی قدیم شهر میبد (محل کنونی فرمانداری میبد) واقع شده است. کبوترخانه‌ها یا کفترخانه‌ها، که بدان‌ها کبوترخان نیز اطلاق می‌شده برای گردآوری کود کبوترها و دیگر پرندگان، جهت مصارف کشاورزی ساخته می شده است. این برج به صورت استوانه‌ای ساخته شده و دارای تزیینات قطار بندی آجری و گچی است که مانع تردد مارها به داخل برج می‌شود،قدمت برج کبوترخانه میبد به دوران قاجاریه برمی‌گردد.

پس از بازدید از مراکز دیدنی شهر میبد چون هنوز وقت داشتیم به زیارتگاه چک چک  یا پیر سبزدر ابرکوه رفتیم. این زیارتگاه در ۱۷ کیلومتری اردکان در کوهی که امروزه هریشت نامیده می‌شود قرار گرفته داستان آن نیز از این قرار است که با حمله اعراب فرزندان یزد گرد سوم به نقاط مختلف پراکنده می شوند که یکی از آنان نیک بانو بوده است. نیک بانو به سمت شرقی شهر یزد می رود و در ۳۷ کیلومتری شهراردکان به کوهی می‌رسد. نیک بانو چون به دامنه کوهی پشت هیومن و سنجد می‌رسد، سیاهی دشمن را از دور می‌بیند، نالان و گریان به سمت کوه خشک بالا می رود. همین که در دسترس دشمن قرار می گیرد، آهی از دل کشیده و با نگاهی به کوه می‌گوید: مرا چون مادری مهربان در آغوش خود بگیر و از دست دشمنانم برهان. همان لحظه شکافی در کوه پدیدار و نیک بانو در آن ناپدید می‌گردد و سپاهیان دشمن از مشاهده واقعه حیران شده و راه خود پیش می‌گیرند.پس از مدتی بالای این کوه بلند خشک و بایر، قطرات آب به زمین می چکد. به قدری که مسافرین را سیراب و اگر جمعیت زیادتری به آنجا برسند، جریان قطرات آب بیشترشده و همه را کفایت می‌کند.

هر جند این زیارتگاه در بالای کوه است و بایستی به سختی از پله های متعدد آن بالا رفت ولی فضای معنوی و سکوت و آرامشی که در آنجا حکمفرماست رنج این سختی را هموار میکند. دیدن این زیارتگاه را به همه توصیه میکنم.

شب نیز یرای صرف شام به هتل مشیر الممالک رفتیم که فضای زیبایی داشت و آش شولی بسیار خوشمزه ای.

روز آخر:

آخرین روز چون هر دو بعد از ظهر حرکت داشتیم صبحانه را زودتر خوردیم و برای وداع با یزد به میدان امیر چخماق رفتیم روبروی این میدان موزه آب وجود دارد که چون وصف آن را شنیده بودم و ساعت هم 9 شده بود می توانستیم از این موزه دیدن کنیم. این ساختمان، در سال 1266 خورشیدی احداث گردیده و در حال حاضر به بی‎نظیرترین موزه آب دنیا تبدیل شده است. از ویژگی‎های این موزه و بنای تاریخی، پنج طبقه بودن آن و گذشتن یک رشته کاریز صدها ساله از میان آن می‎باشد. ساختمان بسیار زیبایی است که تاریخچه و نحوه حفر قنات به سادگی در آن به نمایش گذاشته شده.

پس از دیدن این موزه  به میدان مارکار رفتیم برای دیدن موزه زرتشتیان همانطور که اشاره کرده بودم موزه تاریخ و فرهنگ زرتشتیان در ساختمانی با قدمت بیش از 80 سال با معماری بی نظیر و با شکوه قرار دارد. این بنای آجری به عنوان خوابگاه شبانه روزی دانش آموزان دبستان و دبیرستان مارکار مورد استفاده قرار می گرفته است. و توسط آقای مارکار که یک زرتشتی هندی الاصل بوده است این بنا پایه گذاری شده است. بنا دارای معماری خاص می باشد به گونه ای که بیشترین استفاده از نور خورشید و بیشترین ماندگاری انرژی در آن اتفاق می افتد. مجموعه برای تامین آب مورد نیاز از آب انبار، گاو رو، پاکنه و راه قنات استفاده می کرده است که تمامی آنها قابل بازدید می باشند. موزه تاریخ و فرهنگ زرتشتیان در زیر زمین مجموعه قرار دارد. در موزه گردشگران ابتدا با تاریخچه مجموعه آموزشی مارکار و زندگی نامه پشوتن جی دوسابایی مارکار بنیانگذار مجموعه مواجه می شوند.

جشن ها و آیین ها سنتی زرتشتیان، اشوزرتشت نخستین پیام آور ایرانی، گاتها کتاب مقدس زرتشتیان،پوشش سنتی زرتشتیان، زیارتگاه های زرتشتیان مانند چک چک و بنا های شاخص زرتشتیان مانند دخمه و آتشکده یزد از جمله قسمت های موزه می باشند که گردشگران می توانند با آنها آشنا شوند.

با بازدید از این موزه زیبا که 1 ساعت به طول کشید به هتل برگشتیم و آماده برگشت به خانه شدیم با کوله باری از خاطرات زیبا و اطلاعات ارزشمند از نحوه زندگی نیاکانمان.......